Niesłuszne zwolnienie – nowe przepisy w 2026 roku

Zmiany w polityce dotyczącej nieuczciwego zwolnienia pracowników to krok naprzód w kierunku zwiększenia ochrony zatrudnionych od pierwszego dnia pracy. Wraz z nowymi przepisami, które wejdą w życie w 2026 roku, pracownicy w Anglii, Szkocji i Walii zyskają większe bezpieczeństwo zatrudnienia oraz bardziej sprawiedliwe warunki pracy.

Obecne zasady dotyczące zwolnienia

Obecnie pracownicy mogą dochodzić roszczeń z tytułu nieuczciwego zwolnienia dopiero po przepracowaniu dwóch lat u danego pracodawcy. Wyjątek stanowią „automatycznie niesłuszne” powody zwolnienia, takie jak ciąża, zgłaszanie nieprawidłowości czy członkostwo w związku zawodowym. W takich przypadkach ochrona obowiązuje od pierwszego dnia zatrudnienia.

Ponadto prawo do pisemnego uzasadnienia zwolnienia jest dostępne jedynie po dwóch latach pracy, z wyjątkiem sytuacji takich jak zwolnienie podczas ciąży, urlopu macierzyńskiego czy adopcyjnego. Okresy próbne w Wielkiej Brytanii mają charakter umowny, a ich długość zależy od pracodawcy.

Cel zmian

Rząd dąży do zakończenia jednostronnej elastyczności w miejscu pracy oraz zapewnienia każdemu pracownikowi ochrony przed nieuczciwym zwolnieniem już od pierwszego dnia zatrudnienia. Jednocześnie nowe przepisy mają zagwarantować pracodawcom pewność zatrudniania nowych pracowników, wprowadzając „ustawowy okres próbny”, który umożliwi sprawiedliwą ocenę ich dopasowania do stanowiska.

Jak to będzie działać?

Od 2026 roku dwuletni okres kwalifikacyjny zostanie zniesiony, a pracownicy będą chronieni przed nieuczciwym zwolnieniem od pierwszego dnia pracy. Ustanowiony zostanie ustawowy okres próbny trwający dziewięć miesięcy. W tym czasie pracodawcy będą mogli stosować uproszczoną procedurę zwolnienia osób, które nie spełniają oczekiwań na danym stanowisku.

Prawo do pisemnego uzasadnienia zwolnienia również ulegnie zmianie – pracownicy będą mogli skorzystać z tego prawa po zakończeniu ustawowego okresu próbnego. Jeśli zwolniony pracownik skutecznie wniesie roszczenie o nieuczciwe zwolnienie, może obowiązywać niższy limit odszkodowania, zależny od wynagrodzenia i świadczeń.

Rząd planuje przeprowadzenie konsultacji społecznych, dotyczących długości ustawowego okresu próbnego, zasad dotyczących zwolnień oraz wysokości odszkodowań.

Co się zmieni dla pracodawców?

Nowe przepisy nie ograniczą możliwości uczciwego zwalniania pracowników. Pracodawcy nadal będą mogli stosować własne umowne okresy próbne o dowolnej długości oraz określać dostęp do świadczeń pracowniczych. W niektórych przypadkach okresy próbne mogą być dłuższe niż dziewięć miesięcy.

Po zakończeniu ustawowego okresu próbnego zwolnienia pracowników będą podlegały obowiązującym przepisom prawa pracy. Jasne określenie wymagań dotyczących wydajności od pierwszego dnia zatrudnienia pomoże pracownikom lepiej zrozumieć oczekiwania pracodawców.

Podsumowanie

Planowane zmiany to duży krok w kierunku zwiększenia ochrony pracowników przed niesłusznym zwolnieniem i zapewnienia większej równowagi w relacjach między pracodawcą a pracownikiem. Wprowadzenie ustawowego okresu próbnego oraz zniesienie dwuletniego okresu kwalifikacyjnego powinny przyczynić się do większej stabilności na rynku pracy i poprawy standardów zatrudnienia.