Możesz chcieć zwolnić pracownika z różnych powodów, ale aby uniknąć roszczeń o niesłuszne zwolnienie, musisz postępować zgodnie z prawem i właściwą procedurą.

​

Błędy proceduralne lub brak uzasadnienia mogą prowadzić do wysokich odszkodowań.

​

1. Kiedy pracownik ma prawo do ochrony przed niesłusznym zwolnieniem?

​

Prawo do złożenia skargi o niesłuszne zwolnienie przysługuje pracownikowi, który ma co najmniej 2 lata nieprzerwanego zatrudnienia.

​

Ważne wyjątki — ochrona od pierwszego dnia pracy

​

Niektóre zwolnienia są automatycznie niesłuszne, nawet jeśli pracownik nie ma 2 lat stażu. Dotyczy to m.in.:

​

• ciąży i urlopów rodzicielskich

• zgłaszania kwestii zdrowia i bezpieczeństwa

• zgłaszania naruszeń prawa (whistleblowing)

• dochodzenia ustawowych praw (np. płacy minimalnej)

• dyskryminacji

​

Zmiany proponowane przez rząd 

​

Nowy rząd zapowiedział zniesienie zasady 2 lat stażu przy niesłusznym zwolnieniu.

​

Przepisy nie weszły jeszcze w życie, ale pracodawcy powinni monitorować zmiany, bo mogą one znacząco zwiększyć ryzyko roszczeń.

​

2. Potencjalnie słuszne powody zwolnienia

​

Aby zwolnienie było zgodne z prawem, pracodawca musi wykazać, że powód mieści się w jednej z pięciu kategorii:

​

• Zdolność do pracy (capability) – np. wyniki, zdrowie

• Zachowanie (conduct) – naruszenia zasad, nieposłuszeństwo

• Redukcja etatów (redundancy)

• Naruszenie obowiązku ustawowego (statutory restriction) – np. utrata prawa jazdy, jeśli jest wymagane

• Inny istotny powód (SOSR) – np. konflikt interesów, utrata zaufania, reorganizacja

​

To jednak dopiero pierwszy krok — Trybunał oceni również sprawiedliwość procedury.

​

3. Czy zwolnienie było „słuszne”?

​

Po ustaleniu potencjalnie słusznego powodu Trybunał rozważy, czy zwolnienie było rozsądne i proporcjonalne, biorąc pod uwagę:

​

• wszystkie okoliczności sprawy

• wielkość firmy

• zasoby administracyjne

• wcześniejsze działania pracodawcy

• spójność z wcześniejszymi decyzjami wobec innych pracowników

​

4. Procedura — klucz do uniknięcia roszczeń

​

Nawet jeśli powód zwolnienia jest słuszny, zwolnienie może być uznane za niesłuszne, jeśli pracodawca nie przestrzega procedury.

​

Musisz zapewnić:

​

• rzetelne dochodzenie

• pisemne przedstawienie zarzutów

• spotkanie dyscyplinarne

• prawo do obrony i przedstawienia dowodów

• prawo do towarzyszenia

• prawo do odwołania

​

Naruszenie ACAS Code może skutkować zwiększeniem odszkodowania o 25%.

​

5. Dlaczego warto skonsultować decyzję o zwolnieniu?

​

Zanim podejmiesz decyzję o zwolnieniu pracownika, warto skonsultować się ze mną, ponieważ:

​

• ocenię ryzyko roszczeń

• pomogę ustalić właściwy powód zwolnienia

• upewnię się, że procedura jest zgodna z ACAS

• pomogę przygotować dokumenty i notatki

• wskażę alternatywy (np. porozumienie stron)

​

To znacząco zmniejsza ryzyko skargi do Trybunału Pracy.

​

6. Jak mogę pomóc pracodawcom?

​

• oceniam ryzyko niesłusznego zwolnienia

• doradzam w zakresie procedury i dokumentacji

• przygotowuję listy i notatki z dochodzenia

• pomagam w trudnych rozmowach i spotkaniach

• reprezentuję pracodawców w ACAS i Trybunale Pracy